چكيده
عنوان اين پايان نامه عبارتست از:«مباني عرفان نظري درتأويلات عبدالرزاق كاشاني»
تحقيق حاضرازپيش گفتار،سه بخش ويك نتيجه تشكيل شده است.
درپيش گفتاربه بيان برخي ازابعاد وجوانب موضوع ،اهميت آن ،اهداف وانگيزه هاي تحقيق ، مسئله اصلي، فرضيه ،روش تحقيق ،نوع منابع استفاده شده وبرخي ازدشواري هاي كارپرداخته شده است.
بخش اول به بيان حيات كاشاني ورفع ابهامات ،اشتباهات وتناقضاتي كه درباره نام وزندگي وآثار او به وجود آمده پرداخته وتحقيق مبسوطي درزمينه اثبات تشيع اين طلايه دارعرفان شيعي صورت گرفته است.دراين تحقيق پس ازاستخراج آياتي كه درشأن اهل بيت عليهم السلام تأويل شده ،شبهات موجود دربرخي ازكتب ايشان نيز بررسي ودرادامه به تطبيق آراء كاشاني با مختصات شيعي چون نفي جبر و اختيار، رجعت، عصمت و غيره پرداخته ايم. يكي از نكات مهم ديگر كه در اين بخش مطرح است، ارائه آثار كاشاني به ترتيب زمان نگارش آنها و نيز صحت انتساب كتاب « تأويلات » به ايشان مي باشد.
در بخش دوم پس از نگاهي به تاريخ تفسير و تأويل، به معرفي و توضيح اين دو اصطلاح كليدي، تبيين جايگاه هر كدام و نيز وجوه اشتراك و افتراق آنها پرداخته و در ادامه به سير اجمالي تأويل نگاري، نحله هاي تأويلي و تفاوتهاي آنها با يكديگر و سپس به نامهاي ديگر حوزه تأويل نگاري مانند اشاره، فهم، استنباط، تفسير، تلقي و مس، كشف و غيره پرداخته و از اين ميان اصطلاح « تأويل عرفاني» را به عنوان تعريفي جامع و مانع برگزيده ايم. پس از آن مباني تأويل عرفاني را در پنج بخش:مباني عمومي ( قرآن و حديث) ، جامعه شناختي، زبان شناختي و مباني نظري و عملي پي گرفته و در ادامه نيز به تاييد اين مباني توسط كاشاني و ارائه ملاكهاي تأويل عرفاني توسط ايشان اشاره شده است.
بخش سوم، بخش اصلي تحقيق است كه در آن تمامي آياتي كه موضوعات عرفان نظري در آنها مورد تأويل قرار گرفته، به مثابه « فرهنگ موضوعي تأويل عرفان نظري» گرد هم آمده و مورد ترجمه قرار گرفته اند. در اين بخش تمامي آيات تأويل شده مربوط به هر يك از مباني عرفان نظري از قبيل: وحدت وجود، وحدت و كثرت، اسماء و صفات الهي، اعيان ثابته، انسان كامل، حقيقت محمديه، ولايت،فيض اقدس و فيض مقدس و غيره در ذيل موضوع آن و براساس ترتيب آيات طبقه بندي شده اند. كه ميتواند راهنماي جامعي براي نشان دادن مباني عرفان نظري در آيات قرآن باشد.
از نتايج مهم اين بحث، علاوه بر اثبات تشيع كاشاني و صحت انتساب كتاب تأويلات به ايشان، اين است كه جناب كاشاني به واسطه شخصيت علمي وعرفاني والا و جامعيت كم نظيرش و با رعايت ملاكهاي تأويل عرفاني و بدون عدول از اصول و قواعد تفسير ظاهري، از قبيل مباحث لغوي و ادبي و صرف و نحو عربي، به خوبي از عهده تأويل آيات الهي و تطبيق مسائل عرفاني با آنها برآمده و با خامه شيواي خود چنان تصويري چشم نواز و دلنشين از حقايق الهي نگارگري كرده كه كمتر عارفي را توفيق اينچنيني دست داده است.
اميد است اين تحقيق، با همه نواقص و ناشايستگي هايش، توانسته باشد برخي از ابعاد موضوع را روشن ساخته و به درك بهتر آن كمك كند.
فهرست مطالب
چكيده پايان نامه……………………………………………………………………………..1
پيش گفتار………………………………………………………………………………….3
بخش اول : ………………………………………………………………………………..9
حيات ، مذهب و آثاركاشاني
بخش دوم :……………………………………………………………………………….47
مباني تأويل عرفاني ازمنظر كاشاني
بخش سوم :………………………………………………………………………………71
فرهنگ موضوعي مباني عرفان نظري كتاب تأويلات القرآن الكريم
ضمائم : ……………………………………………………………………………….401
جداول ونمودارهاي درصد فراواني آيات تأويلي
فهرست منابع و مأخذ…………………………………………………………………….409
Abstract
فرضية تحقيق:
«سورة مباركة بروج ، بيان اختصاري سرنوشت اقوامي خاص، اثر تربيتي عمده اي دارد.»
سؤالات تحقيق:
1- اصحاب الاخدود چه گروهي بودند؟
2- شكنجة مسلمانان در صدر اسلام براي چه هدفي صورت پذيرفته بود؟
3- اثر بيان اختصاري داستان فرعون و ثمود در اين سوره چيست؟
4- اثر اين سوره بر تربيت اخلاقي جوامع چگونه است؟
پيشينة تحقيق:
اكثر تفاسيري كه تا انتهاي قرآن به تفسير سور قرآن پرداخته اند، به تفسير اين سوره نيز پرداخته اند.
چكيده اي در مورد سورة بروج:
سورة بروج مكي است و بيست و دو آيه دارد.
بيان آيات اين سوره مشتمل بر انذار و بشارت است ،و در آن به سختي كساني را انذار كرده كه مردان و زنان مسلمان را به جرم اين كه به خدا ايمان آورده اند شكنجه مي كنند. نظر مشركين مكه كه با گروندگان به رسول خدا(ص) چنين مي كردند، آنان را شكنجه مي كردند تا از دين اسلام به شرك سابق خود برگردند.
بعضي از اين مسلمانان صبر مي كردند و برنمي گشتند و لو شكنجه به هر جا كه خواست برسد. و بعضي برگشته و مرتد مي شدند و اينها افرادي بودند كه اينها افرادي بودند كه ايمان ضعيفي داشتند، همچنان كه در آية “ وَمِنَ النّاسَ مِن يَقول امنا بِالله فاذا اوذي في الله جَعَل فتنه الناس كعذاب الله، وَ مِن الناسُ مِن يعبد الله علي حرف فَاِنَّ اصابَه خير اطمَان به وَ اِن اصابته فتنه انقلب علي وَجهَهُ ” به وضع آنان اشاره مي كند. خداي سبحان در اين آيات قبل از اينكه اشاره اي به اصحاب اخدود مي كند و اين خود تشويق مؤمنان به صبر در راه خداي تعالي است، دنبال اين داستان، اشاره اي هم به سرگذشت لشكريان فرعون و ثمود دارد، و اين ماية دلخوش رسول خدا و وعدة نصرت به آن جناب و تهديد مشركين است و اين سوره به شهادت سباق آياتش درمكّه نازل شده است .
در كل اين سوره به دو بخش مي تواند تقسيم شود: بخش اوّل: پيروان اخدود (از آية يكم تا شانزدهم ) و بخش دوّم : حديث سپاه (از آية هفدهم تا بيست و دوّم) در بخش اول اين سوره قسم به ستارگان و روز موعود و شاهد و مشهود است و جواب اين قسم در آية چهارم آمده كه به اصحاب اخدود و لعنت فرستاده شده تناسب نامگذاري اين سوره به سورة بروج نيز به تناسب سوگندي است كه در آية اوّل آمده است.
اهميت اين سوره:
اين سوره بيست و دو آيه دارد و رسول خدا (ص) فرمود،هر كس سورة بروج را بخواند خداوند به عدد هر روز آدينه و روز عرفه كه در دنيا بوده ده حسنه براي او بنويسد و هر كس در نماز فريضه بخواند، موقف حشروي با انبياء مرسلين باشد.
از مصباح كفعمي است: كسيكه اين سوره را در رختخواب بخواند يا موقع بيرون رفتن از منزل ، خانه و اثاث البيت و اهل و عيال همه محفوظ مانند .
روي هم رفته اين سوره، سوره استقامت و پايمردي در برابر فشارهايي است كه از ظالمان و مستكبران بر مؤمنان وارد مي شود و در لابلاي آن وعده نصرت الهي نهفته است.
در فضيلت اين سوره همين بس كه رسول خدا فرمود: هر كس اين سوره را بخواند، خداوند بر تعداد تمام كساني كه در نماز جمعه اجتماع مي كنند و تمام كساني كه در روز عرفه در عرفات جمع مي شوند ، ده حسنه به او مي دهد و تلاوت آن انسان را از ترسها و شدائد رهايي مي بخشد .
چكيده :
يكي از موضوعات مهمي كه در زمينه ي علوم قرآني مورد بحث قرار گرفته است فعاليت و بررسي در زمينه ي آشنايي با معجزات پيامبران را اعجاز قرآن مي باشد .
تحقيق بنده شامل چهارفصل مي باشد كه در فصل اول ، بحث لغوي و اصطلاحي و گفتار علماي غرب راجع به معجزه – اعجاز و ماهيت آن ، معجزه چيست و چگونه ممكن است ؟ شرايط معجزه … را از منابعي از جمله : مرزهاي اعجاز سيد ابوالقاسم خويي ، معجزه ي دكتر محسن شفاهي ، اعجاز قرآن در نظر اهل بيت (ع) دكتر سيد رضا مؤدب مورد بررسي قرار داده ام .
در فصل دوم نيز معجزات نه گانه حضرت موسي (ع) از جمله : عصا، يد بيضا ، شكا فتن دريا و … را از طريق آيات قرآن ، تفاسير و كتب مختلف ، از جمله : قاوس قرآن علي اكبر قرشي ، تاريخ انبياء ( از آدم تا خاتم ) مرحوم حسين عمارزاده و همينطور تفسير نمونه ، الميزان – مجمع البيان – جامع البيان و تفسير نور – و همچنين تأثير معجزات حضرت موسي (ع) را بر روي قوم بني اسرائيل مورد بحث و بررسي قرار داده ام .
در فصل سوم ابتدا به نبوت حضرت عيسي (ع) اشاره شده و بعد انواع معجزات آن حضرت را از طريق آيات قرآن ، تفاسير و كتب مختلف از جمله تفسير الميزان ، نمونه ، مجمع البيان و همچنين كتاب مسيحيت شناسي مقايسه اي ، و عيسي (ع) از ديدگاه قرآن مورد بررسي قرار داده ايم . فصل چهارم نيز مشتمل بر انواع معجزات پيامبر (ص) از جمله : قرآن ، شق القمر ، حركت درخت ، حنانه و … مي باشد كه آنها را نيز از تفاسير و كتب مختلف مورد بحث و بررسي قرار داده ايم . پايان اين پروژه نتيجه مباحث گذشته است كه شامل آثار معجزه انبياء ، اهداف معجزه (اصول اعتقادي ) مي باشد .
فهرست مطالب
مقدمه 1
کلیات : 2
اهمیت موضوع 2
پیشینه موضوع 2
سؤالات تحقیق 2
فرضیه 2
تعریف موضوع 2
روش تحقیق 2
چکیده 4
فصل اول : بحث لغوی اعجاز ، معجزه درلغت ، ماهیت معجزه 5
معجزه چیست ؟ 6
آیامعجزه ممکن است ؟ 8
آیا معجزه واقع شده است ؟ 10
معجزه چگونه دلالت بر صدق آورنده آن دارد؟ 11
شرایط معجزه 12
چگونه معجزه گواه بر صدق ادعای پیامبران می باشد؟ 13
معنی لغوی اعجاز 14
عجز 16
معجزه در لغت 17
گفتار علمای غرب راجع به معجزه 18
معجزه در اصطلاح 18
معجزه در اصطلاح علوم دینی 21
فاعل معجزه کیست ؟ 23
اعجاز و ماهیت آن 24
اعجاز قرآن 25
اعجاز قرآن فقط از نظر اسلوب کلام یا جهتی دیگر از جهات ، به تنهایی نیست . 26
عمومیت اعجاز قرآن برای تمامی افراد انس و جن 26
یک پندار غلط 28
نفی شبهات وارد بر اعجاز 29
نخستین آیه نفی اعجاز 29
دومین آیه نفی اعجاز 33
سومین آیه نفی اعجاز 36
فصل دوم : معجزات حضرت موسی (ع) 40
معجزات حضرت موسی ( ع ) 42
معجزات نه گانه حضرت موسی (ع) 45
کوه « حریب » جایگاه اولین ارتباط عمیق موسی (ع) با خدا 50
اثبات معجزه حضرت موسی (ع) 51
یدبیضاء 62
معجزه سوم 66
دریا شکافته شد 69
موسی به طور سینا میرود 71
موسی همان پیامبری است که قومش از وی درخواست کرده اند خدا را ببینند 73
فصل سوم : معجزات حضرت عیسی (ع 75
نبوت حضرت عیسی (ع) 76
انواع معجزات حضرت عیسی (ع) 78
بیان معجزات حضرت عیسی (ع) در کتاب مسیحیت شناسی 83
آیات 49الی 52 نساء( راجع به معجزات حضرت عیسی (ع) 86
اثبات معجزه دوران نوزادی ( سخن گفتن ) حضرت عیسی (ع)از منظر آیات قرآن کریم 92
فصل چهارم :بررسي معجزات پيامبر اكرم(ص) 100
انواع معجزات پیامبر(ص) 101
اعجاز قرآن 101
قرآن معجزه ادبی 103
قرآن معجزه جاودانی 103
قرآن معجزه انسان ساز 104
اثبات اعجاز قرآن از دیدگاه قرآن کریم 105
قرآن معجزه جاودانی پیامبر اسلام(ص) 107
نظر شهید مطهری در رابطه با اعجاز قرآن 111
شق القمر 112
ذکر شق القمر در قرآن و اخبار 117
حرکت درخت 125
معراج پیامبر (ص) 130
اثبات مسئله معراج و سیر شبانه پیامبر (ص) 132
غیب گویی 137
غیب گویی از دیدگاه آیات قرآن کریم 139
یک پیشگویی عجیب 142
اعجاز قرآن از دریچه علم غیب 143
حنانه 145
معجزه ای دیگر 146
معجزات روایی پیامبر (ص)(8،9،10،11) 146
بررسی چند نکته: 150
آیا پیامبر (ص)باید مطابق خواسته مردم معجزه بیاورد؟ 150
چرا پیامبر (ص)مطابق خواسته های مردم اعجاز نکردند؟ 153
آیا معجزه دلیل و برهان بر صحت نبوت و رسالت است ؟ 155
چرا قرآن معجزه را « آیه » خوانده است؟ 156
نتیجه گیری 158
فهرست منابع و مؤاخذ 160
تعريف موضوع
در اين تحقيق سعي شده است مساله سير وسياحت از منظر قرآن كريم مورد تحقيق و بررسي قرار گيرد و به مسايل جانبي از جمله اهداف، مخاطبان و مصاديق آن با توجه به كتب تفسيري و روايي و ديگر كتابهايي كه در اين زمينه نگارش يافته اند ، بپردازد.
اهميت موضوع
راجع به اهميت موضوع همين بس كه قرآن كريم در سور مختلف به طور مكرر انسانها را به سير فرا مي خواند وايشانرا به مشاهدة صنع وخلقت الهي در آفاق و انفس و همچنين عبرت گرفتن از عاقبت انسانهاي سركش دعوت مي كند.
پيشينه موضوع
در مورد موضوع مورد بحث به طور پراكنده در كتب تفسيري و نيز كتب روايي ازجمله ميزان الحكمه، وسايل الشيعه، من لايحضره الفقيه و … مطالبي بيان شده است. اما كتاب يا پايان نامه اي كه اختصاصاً به اين موضوع پرداخته باشد وجود ندارد.
روش تحقيق
با توجه به موضوع، روش اين تحقيق كتابخانهاي است.
محدوديت هاي تحقيق
با توجه به عدم وجود كتب مختص به موضوع تحقيق اين پروژه با محدوديت منابع روبه رو بوده است و علاوه بر آن اين تحقيق با محدوديت زماني به نگارش درآمده است.
پيشنهادات
با توجه به تحقيقات انجام شده، موضوعات بحث شده در اين پروژه هر كدام مي تواند به تنهايي موضوع يك پروژه يا پايان نامه قرار گيرد و به طور موشكافانه مورد بررسي قرار گيرند.
به نظر مي رسد براي نوآوري در اين تحقيق بايد پا را از تفاسير فراتر گذاشت و به مطالعة كتب ديگري كه به صورت علمي و كاربردي به اين موضوع پرداخته اند همت گماشت، تا از تكرار مكررات بدر آمده، گامي فراتر از آنها برداريم.
فهرست مطالب
كليات
مقدمه ………………………………………………………………………………………………………
تعريف موضوع ………………………………………………………………………………………….
اهميت موضوع …………………………………………………………………………………………..
پيشينه موضوع ……………………………………………………………………………………………
سوال اصلي………………………………………………………………………………………………..
فرضيه ……………………………………………………………………………………………………..
سوال هاي فرعي ………………………………………………………………………………………..
روش تحقيق ……………………………………………………………………………………………..
محدوديت هاي تحقيق …………………………………………………………………………………
پيشنهادات ………………………………………………………………………………………………..
چكيده ……………………………………………………………………………………………………..
تعريف مفاهيم ………………………………………………………………………
1- سفر ……………………………………………………………………………………………………
2- سير …………………………………………………………………………………………………….
3- سيح ……………………………………………………………………………………………………
4- نفر ……………………………………………………………………………………………………
5- هجرت…………………………………………………………………………………………………
فصل اول: ديدگاه قرآن نسبت به سير وسياحت
پيشگفتار …………………………………………………………………………………………………..
الف ) اهميت و ضرورت سير در قرآن كريم ……………………………………
1- اتمام حجت ………………………………………………………………………………………….
2- هدايت بخشي ……………………………………………………………………………………….
3- پند و اندرز براي مومنان …………………………………………………………………………..
4- آيينه عبرت …………………………………………………………………………………………..
ب) مخاطبان سير در قرآن كريم ………………………………………………….
1- آل عمران /137……………………………………………………………………………………..
2- انعام /11………………………………………………………………………………………………
3- يوسف (ع) /109…………………………………………………………………………………….
4- نحل /36………………………………………………………………………………………………
5- حج /46……………………………………………………………………………………………….
6- نمل /69……………………………………………………………………………………………….
7- عنكبوت /20………………………………………………………………………………………….
8- روم /9…………………………………………………………………………………………………
9- روم /42……………………………………………………………………………………………….
10- فاطر /44…………………………………………………………………………………………….
11- غافر /21…………………………………………………………………………………………….
12- غافر /82…………………………………………………………………………………………….
13- محمد (ص) / 10………………………………………………………………………………….
- نتيجه ………………………………………………………………………………………………….
فصل دوم : اهداف و مصاديق سير وسياحت
مقدمه ………………………………………………………………………………………………………
1- مشاهدة آيات و نشانه هاي الهي در مخلوقات و مصنوعات ………….
الف – سير آفاقي ……………………………………………………………………………………….
- سير و مشاهده آسمانها و زمين ………………………………………………………………….
- سير آفاقي براي مشاهده صنع الهي …………………………………………………………….
الف ) توجه به خلقت شتر ……………………………………………………………………………
ب ) زنبور عسل …………………………………………………………………………………………
- زنبور عسل حيوان متمدن …………………………………………………………………………
- زنبور عسل و توليد نسل …………………………………………………………………………
- ساختمان جسماني زنبور عسل ………………………………………………………………….
ب) سير انفسي ………………………………………………………………………………………….
- سير و تدبر در چگونگي به وجود آمدن انسان و مراحل وجودي او ……………………
2- عبرت …………………………………………………………………………..
- مطالعه تاريخ نوعي سير ……………………………………………………….
الف ) تاريخ چيست؟ ………………………………………………………………………………….
ب ) نقش تاريخ در زندگي انسانها …………………………………………………………………
ج ) تاريخ از ديدگاه قرآن كريم ……………………………………………………………………..
- سير و عبرت گرفتن از اقوام پيشين ………………………………………….
- چرا سرگذشت پيشينيان عبرت انگيز است؟ ………………………………..
- فوايد سير در تاريخ وعبرت از گذشتگان…………………………………….
1- كسب تجربه ………………………………………………………………………………………..
2- تربيت ………………………………………………………………………………………………..
3- هدايت ……………………………………………………………………………………………….
4- كشف عوامل موثر در تعالي و انحطاط جوامع گذشته ……………………………………..
الف ) عدالت و بي عدالتي ……………………………………………………………………………
ب ) اتحاد و تفرقه ……………………………………………………………………………………..
ج ) اجرا يا ترك امر به معروف ونهي از منكر ……………………………………………………
د ) فسق و فجور و فساد اخلاق …………………………………………………………………….
- اقوام منحط شده و علل انحطاط آنها ………………………………………..
الف ) سير در احوال قوم عاد …………………………………………………………………………
- تاريخچه قوم عاد …………………………………………………………………………………..
- دلايل انحطاط و هلاكت قوم عاد ………………………………………………………………
- سرانجام قوم عاد …………………………………………………………………………………..
- هلاكت قوم عاد درس عبرتي براي ديگر اقوام ………………………………………………
ب ) سير در احوال قوم ثمود………………………………………………………………………….
- چرا قرآن قوم عاد و ثمود را مثال مي زند؟ …………………………………………………..
ج ) سير در احوال قوم سبأ…………………………………………………………………………….
- هلاكت به خاطر كفران نعمت …………………………………………………………………..
3- علم ……………………………………………………………………………..
- سير و تحصيل علم در قرآن كريم ……………………………………………………………..
- سير و تحصيل علم در روايات ………………………………………………………………….
4- جهاد ……………………………………………………………………………
- جهاد نوعي سير …………………………………………………………………………………….
- جنگ موته نمونه اي از جهاد ……………………………………………………………………
- جنگ تبوك جهادي همراه با سير ………………………………………………………………
5- هجرت ………………………………………………………………………….
- هجرت يكي از مصاديق سير …………………………………………………………………….
- هجرت از بلاد كفر ………………………………………………………………………………..
فصل سوم : آداب و بايسته هاي اخلاقي سفر
- مقدمه …………………………………………………………………………………………………
- آداب قبل از سفر ………………………………………………………………
1- انتخاب مقصد و هدف ……………………………………………………………………………
2- انتخاب همراه ………………………………………………………………………………………
3- رد امانت …………………………………………………………………………………………….
4- انتخاب جانشين و سرپرست ……………………………………………………………………
آداب زمان خروج ………………………………………………………………….
1- تعيين زمان خروج …………………………………………………………………………………
2- آغاز سفر با دعا و صدقه ………………………………………………………………………..
آداب حين سفر …………………………………………………………………….
1- انتخاب رهبر ………………………………………………………………………………………..
2- اخلاق در طول سفر ……………………………………………………………………………….
آداب رسيدن به مقصد ……………………………………………………………..
- به جاي آوردن شكر ……………………………………………………………………………….
- انتخاب مكان مناسب ………………………………………………………………………………
نتيجه ……………………………………………………………………………………………………….
فهرست منابع …………………………………………………………………………………………….
اين تحقيق شامل سه فصل مي باشد؛
فصل اول حج از نظر لغوي و اصطلاحي بحث شده و انواع حج و عمره هم بررسي شده است.
در فصل دوم كه سيماي حج از ديدگاه قرآن مي باشد تقريباً آيات قرآن را تا حدودي موردبررسي و دسته بندي قرار داديم همچنين آيات مربوط به بناي كعبه و تاريخچه آن و آيات مربوط به محرمات وواجبات حج نيز در اين فصل بحث شده است.
و اما در فصل سوم، اين فصل فلسفه حج ميباشد كه فلسفه اجتماعي ،اقتصادي و فردي معنوي را به رشته تحرير درآورده، همچنين آياتي كه مربوط به آنها درقرآن بيان شده آنها را جمع آوري كرده و در مباحث مربوط به خودشان جاي داده شده است.
ودر آخر هم يك نتيجه گيري كلي از همه مباحث تحقيق به عمل آمده است.
اميد به اين كه توانسته باشم اين عبادت بزرگ را كه اسلام و قرآن به آن اين قدر اهميت داده اند،با استناد به قرآن تا حدي براي همه روشن ومبرهن گردد.
چكيده
حج از ديدگاه قرآن داراي جايگاه خاصي ميباشد و داراي فلسفه و احكام و مناسك معيني ميباشد كه در فصول سه گانه اين پروژه به چشم ميخورد.
در فصل اول حج از نظر لغوي و اصطلاحي بحث شده و معلوم شد كه معناي لغوي حج يعني قصد زيارت و آهنگ ميباشد و معناي اصطلاحي آن انجام مناسك خاص در زمان و مكان خاص ميباشد.
و نيز اشاره شد كه جج داراي انواعي همچون تمتع، قِران و افراد است.
فصل دوم سيماي حج از ديدگاه قرآن است در اين فصل به تاريخچه بناي كعبه و اهميت آن واصل وجوب حج پرداخته وسپس آيات اعمال و مناسك ، محرمات مانند :جدال وفسوق، صيد وشكار كردن و… ميباشد.
در دنباله نيز به واجبات حج شامل طواف، قرباني كردن، سعي وصفا ومروه و.. پرداخته شده است.
فصل سوم : فلسفه حج ميباشد كه در اين قسمت ابتدا به فلسفه فردي، معنوي، اجتماعي و اقتصادي آن پرداخته شده است.
در بخش اول آن خودسازي و تقريب به خدا وبعضي از اسرار اعمال بحث شده .
در بخش دوم كه اجتماعي ميباشد در مورد هماهنگي و وحدت ويكپارچگي مسلمانان ميباشد.
در بخش سوم كه در مورد فلسفه اقتصادي حج ميباشد اين طور به نظر ميرسد كه حج باعث رشد ورونق مادي و اقتصادي ميباشد و در جوامع اسلامي حج، حافظ منافع دنيوي و اخروي امتهاي اسلامي ميشود.
فهرست مطالب
عنوان ………………………………………………………………….. صفحه
كليات
مقدمه …………………………………………………………………………………………………….. 1
تبيين موضوع …………………………………………………………………………………………. 3
اهميت و ضرورت موضوع ………………………………………………………………………. 3
پيشينه موضوع ……………………………………………………………………………………….. 4
پرسشها وفرضيات ………………………………………………………………………………….. 5
چكيده ……………………………………………………………………………………………………. 6
فصل اول : حج از نظر لغوي واصطلاحي انواع آن
حج در لغت …………………………………………………………………………………………….. 8
حج در اصطلاح ………………………………………………………………………………………. 9
شرافت زماني حج…………………………………………………………………………………….. 9
اهميت و آثار حج …………………………………………………………………………………….. 10
انواع و اقسام حج و عمره ………………………………………………………………………… 13
تمتع از نظر لغوي واصطلاحي ………………………………………………………………….. 14
كيفيت حج تمتع ……………………………………………………………………………………….. 14
حج افراد ………………………………………………………………………………………………… 17
حج قران…………………………………………………………………………………………………. 18
عمره مفرده و تمتع ………………………………………………………………………………….. 18
عمره از نظر لغوي و اصطلاحي ………………………………………………………………… 19
عمره مفرده و اعمال آن …………………………………………………………………………… 20
ميقات احرام عمره مفرده …………………………………………………………………………. 20
فرق عمره مفرده با عمره تمتع ………………………………………………………………….. 21
نتيجه ……………………………………………………………………………………………………… 22
فصل دوم : سيماي حج از ديدگاه قرآن
مقدمه …………………………………………………………………………………………………….. 24
واژه حج در قرآن ……………………………………………………………………………………. 24
تاريخ مكه ………………………………………………………………………………………………. 27
نامهاي مكه: ……………………………………………………………………………………………. 29
1- مكه ………………………………………………………………………………………………….. 29
2- بكه …………………………………………………………………………………………………… 29
3- بيت العتيق …………………………………………………………………………………………. 30
4- بيت المعمور ………………………………………………………………………………………. 30
5- مسجد الحرام …………………………………………………………………………………….. 31
6- بيت الحرام ………………………………………………………………………………………… 32
7- ام القري ……………………………………………………………………………………………. 33
8- بلد الامين ………………………………………………………………………………………….. 34
دليل پيدايش كعبه ……………………………………………………………………………………. 34
تاريخچه مبناي كعبه ………………………………………………………………………………… 35
زمان ساختن بناي اوليه كعبه ……………………………………………………………………. 39
وجوب و ضرورت حج……………………………………………………………………………… 41
آياتي در مورد ادله وجوب حج و عمره ……………………………………………………… 41
مستطيع كيست؟ ………………………………………………………………………………………. 43
1- استطاعت مالي …………………………………………………………………………………… 44
2- استطاعت عقلي …………………………………………………………………………………… 44
3- استطاعت بدني …………………………………………………………………………………… 45
4- استطاعت زماني………………………………………………………………………………….. 45
5- استطاعت امنيت …………………………………………………………………………………. 45
دعوت به حج اكبر ……………………………………………………………………………………. 49
محرمات
مقدمه …………………………………………………………………………………………………….. 52
محرمات احرام ……………………………………………………………………………………….. 52
1- فلسفه صيد ……………………………………………………………………………………….. 53
كفاره صيد و شكار بر فرد محرم ……………………………………………………………… 55
حكم شكار كردن حيوانات دريايي و صحرايي …………………………………………….. 57
حكم شكار بعد از احرام …………………………………………………………………………… 59
2- حكم جدال وفسوق كردن ……………………………………………………………………. 60
كفاره جدال …………………………………………………………………………………………….. 60
3- حرمت مباشرت…………………………………………………………………………………… 61
قرآن اثر اجتناب از محرمات را چنين بيان كرده …………………………………………. 62
واجبات
مقدمه …………………………………………………………………………………………………….. 66
طواف …………………………………………………………………………………………………….. 67
احكام طواف …………………………………………………………………………………………… 67
سعي صفا و مروه …………………………………………………………………………………… 68
احكام صفا و مروه ………………………………………………………………………………….. 70
عرفات ……………………………………………………………………………………………………. 71
وقوف در مشعرالحرام …………………………………………………………………………….. 73
رمي جمرات ……………………………………………………………………………………………. 76
قرباني ……………………………………………………………………………………………………. 78
فلسفة قرباني ………………………………………………………………………………………….. 78
1- كمك رساني به اهل حجاز يك اصل مي باشد. ……………………………………….. 79
2- قرباني از شعائر الهي است. ……………………………………………………………….. 79
3- كمك به مستمندان و سيركردن آنها ……………………………………………………… 80
4- رسيدن به تقواي الهي …………………………………………………………………………. 81
حلق و تقصير كردن ………………………………………………………………………………… 82
فضيلت حلق ……………………………………………………………………………………………. 83
حكم حلق و زمان آن ……………………………………………………………………………….. 84
نتيجه ……………………………………………………………………………………………………… 85
فصل سوم : فلسفه حج
مقدمه …………………………………………………………………………………………………….. 88
1- فلسفه فردي و معنوي
مقدمه …………………………………………………………………………………………………….. 90
بعد معنوي حج ……………………………………………………………………………………….. 91
حج و كسب معرفت …………………………………………………………………………………. 92
انسان و خودسازي …………………………………………………………………………………. 93
عبادت حج، عبادتي بي رياست……………………………………………………………………. 96
بعد معنوي مناسك و اعمال حج و تأثير آن بر فرد ………………………………………. 97
بعضي از اسرار حج ………………………………………………………………………………… 99
اسرار صفا و مروه …………………………………………………………………………………. 99
راز طواف كردن ……………………………………………………………………………………… 99
سرحلق ………………………………………………………………………………………………….. 100
نتيجه ……………………………………………………………………………………………………… 103
2- فلسفه اقتصادي
بعد اقتصادي حج …………………………………………………………………………………….. 105
اهداف و آثار تجاري و اقتصادي حج ………………………………………………………… 107
ديدگاه قرآن نسبت به بعد اقتصادي حج …………………………………………………….. 109
ديدگاه قرآن در مورد واژه منافع و نظر مفسران در آن مورد ……………………… 112
قرباني عامل تقويت كننده اقتصاد جوامع اسلامي ………………………………………… 114
قرباني عامل برآوردن نياز فقيران …………………………………………………………….. 117
نتيجه ……………………………………………………………………………………………………… 119
3- فلسفه اجتماعي
مقدمه …………………………………………………………………………………………………….. 121
ويژگيهاي اجتماع حج ……………………………………………………………………………….. 122
محتواي اجتماعي حج و آثار آن ………………………………………………………………… 123
ديدگاه قرآن نسبت به اجتماعي بودن حج …………………………………………………… 125
خانه خدا متعلق به مردم است……………………………………………………………………. 126
قيام جهان شمول اجتماعي مسلمانان در پرتو حج ……………………………………….. 128
امنيت اجتماعي مسلمانان ………………………………………………………………………….. 130
حج تراكم قوه متكثره در نقطه واحده است. ………………………………………………… 131
نتيجه………………………………………………………………………………………………………. 133
نتيجه گيري كلي ………………………………………………………………………………………. 134
فهرست منابع ………………………………………………………………………………………….. 135
چكيده:
«بالعدل قامت السموات و الارض»،قوام آسمانها و زمين به عدل است.چنانچه تعادل را از زندگي حذف كنيم، وجودي براي هستي باقي نخواهد ماند كه عدل پايه و بنياني است كه قوام و استواري جهان به اوست.« العدل اساس به قوام العالم.»تعالي و ارتقاء جان آدمي به حيات طيبه الهي با ايجاد تعادل فردي در بستر تعامل جمعي است. تعادلي در مبدا، در مسير و در مقصد.
توسعه اي كه در عدل است در هيچ طرح و برنامه ديگري نمي توان يافت. از آن جايي كه توسعه در اسلام تنها به معناي افزايش فيزيكي نيست و جنبه هاي معنوي و ارزشي نيز اهميت دارد ، جهت گيري سياستهاي توسعه در اسلام به سمت اهداف خاصي است كه در راستا و تامين كننده هدف اصلي خلقت انسان است.انسان به خاطر همين سعه و جامعيت وجوديش، بر همه عوالم، حتي بر فرشتگان نيز برتري دارد و تنها اوست كه مي تواند حامل عشق و طلب باشد.يك عارف با سعه وجودي خود با همه جهان و همه انسانها يگانه است.
قرآن كريم ميفرمايد: انساني كه در اثر حيات پاكيزه ،جانش به سمت الله حركت كرد ، جاودانه خواهد بود و از ابديت خاص برخوردار است چون عندالله مي شود . اين حيات طيبه باعث صعود و تكامل انسان مي شود.براي تداوم حيات حقيقي و افزوني تاله آدمي، لازم است كه انسان اولاً چيزي را روي اصول علمي ببيند و ثانياً قواعد عملي آن را بپذيرد. ظهور بركات و عنايات، مرهون رشد علمي و عملي جامعه است و امت اسلامي در پرتو ايمان و عمل صالح به اين فيوضات الهي بار مي يابد.حيات واقعي كه در يك فرد به جريان مي افتد، با حيات ديگران نيز مشترك است. اساسي ترين مختص حيات، تعديل و تصعيد خودمحوري به سود انسان محوري است، كه رو به كمال دارد.
فهرست مطالب
صفحه
چكيده……………………………………………………………………………………
مقدمه…………………………………………………………………………………….
فصل اول – تعادل………………………………………………………………………
- تعاريف لغوي و اصطلاحي…………………………………………………………..
- عدل……………………………………………………………………………………
- معناي اعتدال………………………………………………………………………….
- معناي عدالت………………………………………………………………………….
- واژههايي كه با عدل پيوند معنايي دارند…………………………………………..
- استقامت……………………………………………………………………………….
- قصد……………………………………………………………………………………
- قسط……………………………………………………………………………………
- وسط……………………………………………………………………………………
- توسط…………………………………………………………………………………..
- تعادل…………………………………………………………………………………..
- تعادل در مقصد (تعادل در خداشناسي)…………………………………………….
- عدل الهي………………………………………………………………………………
- عدل خدا در خلقت جهان……………………………………………………………
- تعادل در خلقت انسان……………………………………………………………….
- تعادل در مبدأ (تعادل در خودشناسي)……………………………………………..
- ضرورت تعديل در قواي طبيعي تحت فرماندهي عقل…………………………….
- نشانگرهاي رفتار و شخصيت متعادل……………………………………………….
- مراحل وصول به تعادل………………………………………………………………
- تعادل جسماني………………………………………………………………………..
- تعادل عقلاني (اجتماعي)…………………………………………………………….
- تعادل روحي (معنوي)……………………………………………………………….
- ارتباط و نحوه تأثير امور جاري و موظف و ويژه در يكديگر………………….
- نشانههاي عدم تعادل و سلامتي در امور مذكور…………………………………..
- در امور جاري (فردي)………………………………………………………………
- در امور اجتماعي……………………………………………………………………..
- در امور ويژه (معنوي)……………………………………………………………….
- تعادل در مسير (تعادل در فرمان خداشناسي)……………………………………..
- تعادل در شريعت و طريقت و حقيقت…………………………………………….
- صراط مستقيم…………………………………………………………………………
- تعادل در انسان كامل………………………………………………………………..
- انسان كامل صاحب مقام برزخ البرازخ است………………………………………
- مقام برزخيت كبري = تعادل در بين غيب مطلق و شهادت مطلق………………
- تعادل اسمايي (اسماء جمالي و جلالي)…………………………………………….
- تعادل در تشبيه و تنزيه……………………………………………………………..
- عقل حد واسط ربوبيت و عبوديت………………………………………………….
- تعادل در دو قوه عقل عملي و نظري………………………………………………
- تعادل در دو جنبه يلي الخلقي و يلي الحقي……………………………………….
- تعادل در علم و عامل………………………………………………………………..
- تعادل در عقل و قلب (عشق)……………………………………………………….
- تعادل در اقبال و ادبار قلب…………………………………………………………
- تعادل در خوف و رجاء……………………………………………………………..
- تعادل در قبض و بسط……………………………………………………………….
- يقين به خداوند موجب اعتدال آدمي ميشود………………………………………
- تعادل در هيبت و انس………………………………………………………………
- ادب پرهيز از افراط و تفريط……………………………………………………….
- تعادل در فرق و جمع (جمع الجمع)……………………………………………….
- تعادل در رضا و غضب………………………………………………………………
- تعادل در رتق و فتق…………………………………………………………………
- تعادل در انبساط……………………………………………………………………..
- تعادل در فناء…………………………………………………………………………
- تعادل در تسليم و تفويض…………………………………………………………..
- تعادل در توكل……………………………………………………………………….
- تعادل در خلوت و جلوت……………………………………………………………
- تعادل در دنيا و آخرت………………………………………………………………
- برخي از نتايج ايجاد تعادل در انسان……………………………………………….
- فصل دوم – توسعه…………………………………………………………………..
- تعريف لغوي و اصطلاحي……………………………………………………………
- توسعه از ديدگاه فلسفي……………………………………………………………..
- توسعه فرهنگي………………………………………………………………………..
- منظور از خلقت بشر، ظهور استعدادات نهاني است……………………………….
- تجلي شهود الهي تابع استعدادات است……………………………………………..
- هدف از خلقت تحقق تماميت انسان است…………………………………………
- استفاده از تمام قوا (توسعه انساني)………………………………………………..
- توسعه وجودي از منظر قرآن………………………………………………………..
- توسعه از منظر عرفان…………………………………………………………………
- نبوغ عرفاني…………………………………………………………………………..
- محورهاي توسعه الهي………………………………………………………………..
- اهداف توسعه………………………………………………………………………….
- گسترش علم و عقل يكي از اهداف توسعه………………………………………..
- مباني توسعه…………………………………………………………………………..
- شاخصههاي توسعه الهي………………………………………………………………
- انسان با ايمان، انسان توسعه يافته قرآني…………………………………………..
- مظهر اهتداء و ضلالت قلب انسان است (شرح صدر و ضيق صدر)……………..
- قلب المؤمن عرش الرحمن (توسعه دل)……………………………………………
- علايم توسعه وجودي…………………………………………………………………
- شرح صدر……………………………………………………………………………..
- علامت شرح صدر دستيابي به حلم است……………………………………………
- انس……………………………………………………………………………………
- انبساط…………………………………………………………………………………
- من انسان كامل من فراگير است……………………………………………………
- وسعت نظر عارف…………………………………………………………………….
- سرور…………………………………………………………………………………..
- راههاي افزايش توسعه وجودي……………………………………………………..
- پذيرش توحيد راه اساسي افزايش ظرفيت رواني………………………………….
- خداخواهي……………………………………………………………………………..
- طي مراتب كمال در انسان كامل…………………………………………………..
- سير و سلوك…………………………………………………………………………
- عبادت (عبوديت)…………………………………………………………………….
- تقوي مايه شرح صدر و گسترش دل……………………………………………….
- گستردگي ظرفيت رواني و حلم نتيجه علو همت است…………………………..
- شكر……………………………………………………………………………………
- عوامل مؤثر در ايجاد ظرفيت رواني………………………………………………..
- مظاهر توسعه وجودي………………………………………………………………..
- سلوك فردي………………………………………………………………………….
- سلوك جمعي………………………………………………………………………….
- نتايج توسعه وجودي…………………………………………………………………
- تنگي و فراخ قبر تابع انشراح صدر و عدم آن است………………………………
- نتيجه گيري…………………………………………………………………………..
- فصل سوم – حيات طيبه در ايران 1400 (ه.ش)………………………………….
- تعريف حيات معقول…………………………………………………………………
- عبور از مراحل خام «حيات طبيعي محض» به مراحل حيات معقول…………….
- حيات………………………………………………………………………………….
- طيب…………………………………………………………………………………..
- حيات دنيايي و زندگاني طيب………………………………………………………
- حيات طيبه……………………………………………………………………………
- حيات طيبه بهره مؤمن صالح………………………………………………………..
- اركان حيات طيبه…………………………………………………………………….
- حيات طيبه انسان را به كجا ميرساند؟…………………………………………….
- راه رسيدن به عزت چيست؟………………………………………………………..
- معناي صعود و شرح معراج………………………………………………………….
- عمل صالح واسطه ارتقاء ارواح طيبه……………………………………………….
- نشانهها و ويژگيهاي حيات طيبه………………………………………………….
- سيماي حيات طيبه نزد پيشوايان معصوم…………………………………………..
- ايران در سال 1400 (ه.ش)………………………………………………………….
- نتيجه گيري…………………………………………………………………………..
- Abstract……………………………………………………………………………………………….
فهرست منابع………………………………………………………………………………………………….
کلیات
تبیین موضوع
از آنجایی که آدمی بالطبع موجودی اجتماعی است و به صورت اجتماعی زندگی می کند و زندگی فردی آن تقریبا امکان پذیر نمی باشد آداب معاشرت و روابط اجتماعی در اسلام دارای اهمیت مضاعفی است و قرآن کتابی است که برای هدایت بشر آمده لذا در تنظیم روابط بین انسان و خدا ، انسان با طبیعت و انسان با انسانهای دیگر او را یاری می کند و به بیان دستوراتی برای تحسین روابط اجتماعی می پردازد که این آداب گاهی جنبه حقوقی دارد و گاهی جنبه اخلاقی ما بنا داریم در این رساله آداب معاشرت را مورد بررسی قرار داده ، شأن نزول ، نظرات مفسران و روایاتی که در بیان آیات آمده است را مورد کنکاش قرار دهیم .
پیشینه موضوع
چون معاشرت و ارتباط از آغاز خلقت انسان بین افراد رایج بوده است قرآن به عنوان کتاب هدایت ، در آیات زیادی به آن پرداخته است . همچنین در روایات نبوی هم از آن بحث شده است بدین روی این دو ، منبع مهم برای بررسی مسائل مورد بحث ما شناخته می شوند . در تبیین پیشینه باید نخستین پیشینه ها را در موضوعات مطرح شده در کتب تفاسیر و کتب اخلاقی جستجو نمود که به تدریج در این مورد کتب مستقلی تألیف یافته است و در دوران اخیر نیز این موضوع بیشتر مورد توجه قرار گرفته است که می توان به برخی از کتب مستقل در دوران معاصر اشاره نمود . ازجمله : اخلاق معاشرت ( جواد محدثی ) ، اخلاق و معاشرت در اسلام ( علی قائمی )
فهرست
مقدمه …………………………………………………………………………………………………………. 1
کلیات…………………………………………………………………………………………………….. 2
تبیین موضوع …………………………………………………………………………………………… 2
اهمیت و ضرورت موضوع…………………………………………………………………………… 2
انگیزه انتخاب موضوع ………………………………………………………………………………… 2
پیشینه موضوع ………………………………………………………………………………………….. 3
سؤالات ………………………………………………………………………………………………….. 3
روش تحقیق ……………………………………………………………………………………………. 3
فرضیه ……………………………………………………………………………………………………. 4
چکیده ……………………………………………………………………………………………………. 5
فصل اول ………………………………………………………………. 6
الف : شناخت لغوی …………………………………………………………………………………. 7
1- معاشرت ……………………………………………………………………………………………. 7
2- روابط………………………………………………………………………………………………… 9
ب : کاربرد قرآنی ……………………………………………………………………………………. 11
1- معاشرت ……………………………………………………………………………………………. 11
2- روابط ……………………………………………………………………………………………….. 12
ج : شناخت حوزه معاشرت انسان ………………………………………………………………. 15
الف : معاشرت اختیاری …………………………………………………………………………….. 15
ب : معاشرت اضطراری ……………………………………………………………………………. 15
الف : معاشرتهای نیک ………………………………………………………………………………. 16
1- خردمند و کریم ………………………………………………………………………………….. 16
2- خوش اخلاق ……………………………………………………………………………………… 16
3- صادقان …………………………………………………………………………………………….. 16
ب : معاشرتهای بد …………………………………………………………………………………… 17
1- کافران ……………………………………………………………………………………………… 17
2- استهزاء گران دین ……………………………………………………………………………….. 18
3- فاسقان ……………………………………………………………………………………………… 18
4- عصیانگران ………………………………………………………………………………………… 19
چگونگی معاشرت …………………………………………………………………………………… 19
حفظ عزت انسانی در روابط و معاشرت ………………………………………………………. 20
اعتدال در معاشرت ………………………………………………………………………………….. 21
د : هدف از معاشرت ……………………………………………………………………………….. 21
هـ : انواع معاشرت ………………………………………………………………………………….. 22
فصل دوم ………………………………………………………………. 24
بخش اول : آداب معاشرت در حوزه عمومی ………………………………………………… 25
الف : آداب وارد شدن به خانه …………………………………………………………………… 26
مقدمه …………………………………………………………………………………………………….. 26
استیذان …………………………………………………………………………………………………… 26
امنیت و آزادی در محیط خانه ……………………………………………………………………… 29
کنترل نگاه ………………………………………………………………………………………………. 33
چشمهای بی بها ……………………………………………………………………………………….. 33
2- آداب سلام و تحیت …………………………………………………………………………… 36
اهمیت سلام نمودن در قرآن ……………………………………………………………………….. 36
اهمیت سلام نمودن در سنت ……………………………………………………………………….. 37
کیفیت سلام وتحیت ………………………………………………………………………………….. 39
فلسفه سلام کردن …………………………………………………………………………………….. 40
آداب فقهی سلام کردن ………………………………………………………………………………. 42
لزوم پاسداری از این سنت اسلامی ………………………………………………………………. 43
3- آداب غذا خوردن ………………………………………………………………………………. 45
بخش دوم : بررسی معاشرت در حوزه مسلمانان …………………………………………….. 48
مقدمه …………………………………………………………………………………………………….. 49
بررسی معاشرت مسلمانان از دیدگاه قرآن ………………………………………………………. 49
1- مسالمت و بخشش ………………………………………………………………………………. 50
2- فرو بردن خشم و احسان ……………………………………………………………………… 53
3- دوری از تکبر و فخر فروشی ………………………………………………………………….. 55
4- پرهیز از بدگویی و عیب جویی ……………………………………………………………….. 56
5- صداقت …………………………………………………………………………………………….. 59
6- دوری از تمسخر و گمان بد ……………………………………………………………………. 59
بررسی معاشرت مسلمانان از دیدگاه روایات ……………………………………………………. 63
اعتدال ودوری از حسادت وتملق …………………………………………………………………. 63
حق مسلمان بر مسلمان ………………………………………………………………………………. 65
محبت , مهم ترین عامل در معاشرتها …………………………………………………………….. 66
انفاق مال برای رضای محبوب ……………………………………………………………………… 70
بخش سوم : آداب معاشرت در حوزه خانواده و خویشاوندان …………………………… 73
مقدمه …………………………………………………………………………………………………….. 74
1- آداب معاشرت با والدین و فرزندان …………………………………………………………….. 75
مقدمه …………………………………………………………………………………………………….. 75
الف – آداب معاشرت با والدین …………………………………………………………………… 76
معاشرت با والدین از دیدگاه قرآن ………………………………………………………………… 76
وظایف فرزندان ……………………………………………………………………………………….. 76
دقت فوق العاده در احترام به پدر و مادر ………………………………………………………… 79
احسان به والدین ………………………………………………………………………………………. 80
دعا برای پدر و مادر ………………………………………………………………………………….. 82
معاشرت با والدین از دیدگاه روایات …………………………………………………………….. 85
معاشرت با پدر از دیدگاه روایات …………………………………………………………………. 86
حق پدر بر فرزند ……………………………………………………………………………………… 86
معاشرت با مادر از دیدگاه قرآن ……………………………………………………………………. 87
معاشرت با مادر از دیدگاه روایات ………………………………………………………………… 88
هشدارها در مورد والدین ……………………………………………………………………………. 89
نیکی به والدین در حیات و ممات ………………………………………………………………… 91
افضل اعمال در ارتباط با والدین …………………………………………………………………… 91
اقسام پدران …………………………………………………………………………………………….. 91
پیامبر ( ص ) و حضرت علی ( ع ) دو پدر این امت اسلامی ……………………………. 92
ب – روابط و وظایف متقابل والدین به فرزندان………………………………………………… 95
بررسی وظایف والدین و فرزندان از دیدگاه قرآن ……………………………………………… 95
بررسی وظایف و حق فرزند از دید گاه روایات ………………………………………………. 99
محبت به فرزند ………………………………………………………………………………………… 99
اجرای عدالت ………………………………………………………………………………………….. 100
توجه بیشتر به دختر …………………………………………………………………………………… 101
ب : آداب معاشرت زوجین ……………………………………………………………………….. 102
مقدمه …………………………………………………………………………………………………….. 102
بررسی معاشرت زوجین از دیدگاه قرآن …………………………………………………………. 103
1- وفاداری به پیمان ازدواج ……………………………………………………………………….. 103
2- مودت و مهربانی و ایجاد آرامش ……………………………………………………………… 103
3- حفظ و پوشانیدن عیوب یکدیگر ……………………………………………………………… 106
ادای حقوق یکدیگر …………………………………………………………………………………… 107
معاشرت نیکو ………………………………………………………………………………………….. 116
هدایت و فضاسازی معنوی …………………………………………………………………………. 118
حق همسر در روایات ……………………………………………………………………………….. 119
نظر ابن مسکویه رازی درباره معاشرت با همسر ( زوجه ) ………………………………….. 120
3- آداب معاشرت در حوزه خویشاوندان …………………………………………………….. 122
بررسی معاشرت در حوزه خویشاوندان از دیدگاه قرآن ………………………………………. 123
1- رعایت تقوای الهی ……………………………………………………………………………….. 123
2- صله رحم …………………………………………………………………………………………… 123
3- احسان ………………………………………………………………………………………………. 124
4- انفاق …………………………………………………………………………………………………. 126
معاشرت با خویشاوندان از دیدگاه روایات ………………………………………………………. 129
قطع رحم از دیدگاه قرآن ……………………………………………………………………………. 130
زیان کاران واقعی ……………………………………………………………………………………… 134
اهمیت صله رحم در اسلام…………………………………………………………………………… 136
قطه رحم نشانه فسق …………………………………………………………………………………. 137
اولو النهی از دیدگاه پیامبر ( ص ) ………………………………………………………………… 138
عاقبت قطع از دیدگاه روایات ……………………………………………………………………… 139
ائمه معصومین ( ع ) مصداق اولوالارحام ………………………………………………………… 139
آداب معاشرت با ارحام هم کیش ………………………………………………………………….. 141
4- آداب معاشرت برادران و خواهران …………………………………………………………. 143
انواع نسبت ……………………………………………………………………………………………… 143
انواع اخوت …………………………………………………………………………………………….. 143
بررسی معاشرت با خواهران و برادران نسبی و رضاعی از دیدگاه روایات ……………….. 144
رعایت حقوق خواهران و برادران …………………………………………………………………. 144
بخش چهارم : آداب معاشرت در حوزه مرتبطان غیر خویشاوند ………………………… 145
الف : معاشرت با همسایگان ………………………………………………………………………. 146
مقدمه …………………………………………………………………………………………………….. 146
معاشرت با همسایگان ………………………………………………………………………………… 146
انواع همسایه و حقوق آنها ………………………………………………………………………….. 149
حق همسایه از دیدگاه روایات ……………………………………………………………………… 149
روابط همسایگان و حقوق آنان بر یکدیگر ………………………………………………………. 151
حد همسایگی ………………………………………………………………………………………….. 152
عاقبت همسایه آزاری ………………………………………………………………………………… 152
رفتار با همسفر ذمی ( صاحب بالجنب ) ………………………………………………………… 153
پرهیز از مصاحبت بعضی از هم نشین ها ………………………………………………………… 153
2- معاشرت با دوستان ……………………………………………………………………………… 155
آداب معاشرت در حوزه دوستی …………………………………………………………………… 155
آیین دوست یابی از نظر دیل کارنگی …………………………………………………………….. 158
آیین دوست یابی از دیدگاه قابوسنامه و حکما و بزرگان …………………………………….. 159
لقمان حکیم و وصیت او به پسرش پیرامون دوستی …………………………………………… 160
صفات و ویژگیهای دوست خوب در اسلام …………………………………………………….. 160
آداب رفاقت ……………………………………………………………………………………………. 164
3- معاشرت با معلمان و مربیان …………………………………………………………………… 166
معاشرت با مربی از دیدگاه قرآن …………………………………………………………………… 166
معاشرت با مربی از دیدگاه روایات ……………………………………………………………….. 168
لزوم دقت در انتخاب استاد …………………………………………………………………………. 169
4- معاشرت با مومنان و برادران دینی ………………………………………………………….. 171
الف – اصلاح بین مردم و عدالت ورزی ………………………………………………………… 171
ب- اخوت و تقوی …………………………………………………………………………………… 173
د- برآوردن نیازهای مومنان …………………………………………………………………………. 181
5- معاشرت با مسئولان و نهادهای اجتماعی ………………………………………………….. 184
الف – رعایت حقوق متقابل ………………………………………………………………………… 184
ب- حفظ وحدت و نظم عمومی ………………………………………………………………….. 185
ج- پیروی از فرمانروایان صالح ……………………………………………………………………. 186
د- عدم توجه به گزارش فاسقان …………………………………………………………………… 187
رعایت ادب گفتار دربرابر پیامبر ( ص ) …………………………………………………………. 189
بخش پنجم : آداب معاشرت در حوزه غیر مسلمانان ……………………………………….. 192
مقدمه …………………………………………………………………………………………………….. 192
اصل عدم تسلط کفار بر مسلمانان …………………………………………………………………. 192
انواع کافران …………………………………………………………………………………………….. 193
کفار غیر محارب ( غیر جنگنده ) ………………………………………………………………….. 193
احسان به کفار غیر حربی ……………………………………………………………………………. 194
معاشرت با کافران غیر حربی ( سالم ) …………………………………………………………… 194
تعادل در روابط با کافران غیر حربی ……………………………………………………………… 196
تعادل در محبت ……………………………………………………………………………………….. 196
نهی از دوست داشتن والدین کافر از دیدگاه قرآن …………………………………………….. 197
معاشرت با کافر ذمی …………………………………………………………………………………. 201
چگونگی معاشرت با اهل ذمه ………………………………………………………………………. 205
معاشرت با کافران حربی از دیدگاه قرآن ………………………………………………………… 206
مبارزه با کفر ……………………………………………………………………………………………. 209
مقاومت درجنگ با کفار ……………………………………………………………………………. 210
خلاصه و نتیجه گیری ………………………………………………………………………………… 215
همنوع دوستی ولی نه به هر بها ……………………………………………………………………. 215
فصل سوم : جایگاه ، آثار و پیامدهای معاشرت …………………………… 217
بخش اول : انسان موجودی اجتماعی …………………………………………………………… 218
مقدمه …………………………………………………………………………………………………….. 218
آیا انسان بالطبع اجتماعی است …………………………………………………………………….. 219
اجتماعی شدن فرد ……………………………………………………………………………………. 222
بخش دوم : جایگاه روابط اجتماعی از نظر اسلام …………………………………………… 224
بخش سوم : آثار روانشناختی آداب معاشرت ………………………………………………… 228
اهمیت گفتار در ارتباطات …………………………………………………………………………… 229
الف : تاثیر گفتار ………………………………………………………………………………………. 231
ضرورت توجه به سطح مخاطب در گفتار ……………………………………………………….. 232
ب : تاثیرات رفتاری ………………………………………………………………………………….. 238
عدم افشای « اسرار » یا گفتار بیرون از حد تحمل …………………………………………….. 239
انطباق کردار با گفتار شرط اصلی تاثیر گفتار ……………………………………………………. 240
نقش معاشرت در برآوردن نیازهای اساسی ……………………………………………………… 242
نیاز به محبت …………………………………………………………………………………………… 243
نیاز به بستگی و تعلق به گروه ……………………………………………………………………… 244
نیاز به بیان و ابراز خود ………………………………………………………………………………. 245
نقش معاشرت در رشد اجتماعی …………………………………………………………………… 255
نقش معاشرت در توسعه ارتباط با دیگران ………………………………………………………. 256
نقش معاشرت در رشد اخلاقی …………………………………………………………………….. 257
رشد و توسعه تمایلات به گروهها و موسسات اجتماعی …………………………………….. 259
نقش معاشرت در احساس نشاط وسرزندگی ( شادمانی و سرور ) ……………………….. 264
خلاصه و نتیجه گیری فصل ……………………………………………………………………….. 265
نتیجه رساله …………………………………………………………………………………………….. 267
منابع و مأخذ ………………………………………………………………………………………….. 270
فصل اول
اداره مالي اداري
اداره مالي اداري ضمن ارائه خدمات به متقاضيان و مشتركين تلفني بصورت قبول تقاضا و اشتراك تلفن و تشكيل پرو.نده و رسيدگي به امور قبوض مشتركين و محاسبه در آمد و هزينهها ، خدمات تداركاتي و پرسنلي و حقوقي كليه پرسنل و كاركنان مخابرات شهرستان را به عهدهدارد كه اگر فعاليت و تداركات و پشتيباني به موقع اين اداره نباشد شايد بتوان گفت به فعاليت بقيه واحدهاي ادارات مختلف اين مجموعه بينتيجه و يا متوقف ميماند .
امور متقاضيان و امور مشتركين
با انتشار اگهي قبول تقاضاي تلفن نسبت به ثبت نام متقاضيان تلفن و فروش فيش به آنان اقدام ميشود اين ثبت نام و فروش فيش بايستي در محدوده مرز خدمات تلفني كه در طرح ايجاد امكانات مخابراتي است بايستي صورت پذيرد پس از فراهم شدن امكانات فني ، توسط واحد مذكور جهت كلي متقاضيان رديف وديعه تعيين و طي دعوتنامه اي از متقاضي نسبت به تكميل پرونده اقدام ميشود و جهت هر يك با رعايت حق تقديم فرم سيمك شي صادر و به واحد مربوطه ارسال مينمايند . پس از عودت فرم مذكور از واحد زيربط به امور متقاضيان نصبت به صدور فرم دايري تلفن و ارسال آن به واحدهاي مربوطه نسبت به بر قراري ارتباط مشتركين اقدام ميشود و پرونده مربوطه نيز از امور متقاضيان به امور مشتركين جهت استقرار در فايل مربوطه و بايگاني ميگردد .
پس از دايري هر تلفن كليه تغييرها و درخواستهاي مشتركين در واحد امور مشتركين صورت ميپذيرد كه اهم آن بشرح ذيل ميباشد .
1-تغيير نام فيش بكلي ممنوع است مگر بصورت درجا به غير فقط با تغيير مالك در صوتيكه خريدار ملك ، خريدار فيش مذكور باشد و يا اينكه متقاضي تلفن فوت نموده باشد واگذاري نوبت به احدي از ورّاث با اجازه ساير ورثه طبق گواهي مربوطه ملامانع است .
2-تعويض آدرس فيش كه با اخذ هزينه مربوطه و ارائه مدارك لازم و رعايت آئين نامه و مقررات شركت صورت ميگيرد . چون نرخ هزينه تعويض آدرس فيش در سه دوره مورد مطالعه يعني سالهاي 68و70و72 تغيير نكرده است لذا تفاوتها در در آمدهايي كه در زيل آمدهاست فقط بخاط تغييرات ميباشد كه اشاره ميشود .
فصل اول
اداره مالی اداری
امور متقاضیان و امور مشترکین
واحد آبونمان
فوائد و مضرات استفاده از کامپیوتر در آبونمان
فصل دوم
تشکیلات و روابط سازمانی
چارت سازمانی
فصل سوم
معاونت اداره کل مخابرات استان تهران – مخابرات دکتر حسابی
برنامه ریزی
قوانین عمومیمدیریت
مسائل پرسنلی
شماره گذاری و اجرای پروژه
خرید و تدارکات
سیستمهای اطلاعاتی مالی و مدیریت
فصل چهارم
اداره نگهداری و بهرهبرداری ارتباط شهری
شبکه کابل و هوایی
بخش اطلاعات ۱۱۸
واحد تعمیر و نگهداری تلفنهای همگانی
واحد واگذاری خطوط شهری
بررسی امکانات فنی
تعیین بوخت و مشخصات فنی یک خط تلفن
تغییر مکانهای تلفنهای مشترکین
تغییر نام و مکان تلفن
لیست بندی کافوها
نگهداری نقشههای فنی وثبت کلیه اطلاعات
تعیین دفتر ودیعه
دفتر حق تقدیم
فصل پنجم
اداره نگهداری و بهرهبرداری ارتباطات راه دور
واحد تلفن راه دور و بینالمللی
ارتباط نقدی
ارتباط نسیه
ارتباط وارده
واحد تلفن بینالملل
اطاق دستگاه کاریر
مؤخره و نتیجه گیری
منابع و ماخذ
فصل اول
اداره مالي اداري
اداره مالي اداري ضمن ارائه خدمات به متقاضيان و مشتركين تلفني بصورت قبول تقاضا و اشتراك تلفن و تشكيل پرو.نده و رسيدگي به امور قبوض مشتركين و محاسبه در آمد و هزينهها ، خدمات تداركاتي و پرسنلي و حقوقي كليه پرسنل و كاركنان مخابرات شهرستان را به عهدهدارد كه اگر فعاليت و تداركات و پشتيباني به موقع اين اداره نباشد شايد بتوان گفت به فعاليت بقيه واحدهاي ادارات مختلف اين مجموعه بينتيجه و يا متوقف ميماند .
امور متقاضيان و امور مشتركين
با انتشار اگهي قبول تقاضاي تلفن نسبت به ثبت نام متقاضيان تلفن و فروش فيش به آنان اقدام ميشود اين ثبت نام و فروش فيش بايستي در محدوده مرز خدمات تلفني كه در طرح ايجاد امكانات مخابراتي است بايستي صورت پذيرد پس از فراهم شدن امكانات فني ، توسط واحد مذكور جهت كلي متقاضيان رديف وديعه تعيين و طي دعوتنامه اي از متقاضي نسبت به تكميل پرونده اقدام ميشود و جهت هر يك با رعايت حق تقديم فرم سيمك شي صادر و به واحد مربوطه ارسال مينمايند . پس از عودت فرم مذكور از واحد زيربط به امور متقاضيان نصبت به صدور فرم دايري تلفن و ارسال آن به واحدهاي مربوطه نسبت به بر قراري ارتباط مشتركين اقدام ميشود و پرونده مربوطه نيز از امور متقاضيان به امور مشتركين جهت استقرار در فايل مربوطه و بايگاني ميگردد .
فصل اول
اداره مالی اداری
امور متقاضیان و امور مشترکین
واحد آبونمان
فوائد و مضرات استفاده از کامپیوتر در آبونمان
فصل دوم
تشکیلات و روابط سازمانی
چارت سازمانی
فصل سوم
معاونت اداره کل مخابرات استان تهران – مخابرات دکتر حسابی
برنامه ریزی
قوانین عمومیمدیریت
مسائل پرسنلی
شماره گذاری و اجرای پروژه
خرید و تدارکات
سیستمهای اطلاعاتی مالی و مدیریت
فصل چهارم
اداره نگهداری و بهرهبرداری ارتباط شهری
شبکه کابل و هوایی
بخش اطلاعات ۱۱۸
واحد تعمیر و نگهداری تلفنهای همگانی
واحد واگذاری خطوط شهری
بررسی امکانات فنی
تعیین بوخت و مشخصات فنی یک خط تلفن
تغییر مکانهای تلفنهای مشترکین
تغییر نام و مکان تلفن
لیست بندی کافوها
نگهداری نقشههای فنی وثبت کلیه اطلاعات
تعیین دفتر ودیعه
دفتر حق تقدیم
فصل پنجم
اداره نگهداری و بهرهبرداری ارتباطات راه دور
واحد تلفن راه دور و بینالمللی
ارتباط نقدی
ارتباط نسیه
ارتباط وارده
واحد تلفن بینالملل
اطاق دستگاه کاریر
مؤخره و نتیجه گیری
منابع و ماخذ
مجمع عمـومي عـادي صـاحبـان سهـام
اجزاي تشكيلدهنده صورتهاي مالي به قرار زير است:
1- ترازنامه
2- صورت سود و زيان
1-2- گردش حساب سود (زيان) انباشته
3- صورت جريان وجوه نقد
4- يادداشتهاي توضيحي:
الف- تاريخچه فعاليت شركت
ب- مبناي تهيه صورتهاي مالي
پ- خلاصه اهم رويههاي حسابداري
ت- يادداشتهاي مربوط به اقدام مندرج در صورتهاي مالي و ساير اطلاعات مالي
فهرست مطالب
عنوان
گردش حساب سود (زيان) انباشته……………………………………………………………. 10 فعاليتهاي عملياتي: ……………………………………………………………………………… 11 1- تاريخچه فعاليت شركت……………………………………………………………………. 12 مبناي تهيه صورتهاي مالي…………………………………………………………………….. 14 خلاصه اهم رويههاي حسابداري…………………………………………………………… 14 موجودي نقد………………………………………………………………………………………… 16 حسابها و اسناد دريافتني تجاري…………………………………………………………….. 18 ساير حسابهاي دريافتني……………………………………………………………………….. 23 7- پيشپرداختها……………………………………………………………………………….. 28 داراييهاي ثابت مشهود…………………………………………………………………………. 30 سرمايهگذاريهاي بلندمدت……………………………………………………………………. 32 10- ساير داراييها………………………………………………………………………………… 32 12- ساير حسابها و اسناد پرداختني……………………………………………………….. 34 13- پيش دريافتها………………………………………………………………………………. 39 ذخيره ماليات………………………………………………………………………………………… 41 15- ذخيره مزاياي پايان خدمت كاركنان…………………………………………………… 43 16- سرمايه………………………………………………………………………………………….. 44 17- درآمد قراردادها……………………………………………………………………………. 48 18- بهاي تمام شده پيمانها……………………………………………………………………. 49 19- هزينههاي اداري و تشكيلاتي……………………………………………………………. 52 20- ساير درآمدهاي غير عملياتي…………………………………………………………….. 54 21- تعديلات سنواتي……………………………………………………………………………. 55 22- صورت تطبيق سود عملياتي……………………………………………………………… 57 23- تعهدات و بدهيهاي احتمالي…………………………………………………………… 58 24- رويدادهاي بعد از تاريخ تراز نامه………………………………………………………. 59 25- معاملات با اشخاص وابسته………………………………………………………………. 59
